العلامة المجلسي
23
حياة القلوب ( فارسي )
امّا أحاديث بسيار از طريق أهل بيت وارد شده است كه : مراد ، نصب امامي است بعد از امامي ، چنانچه علي بن إبراهيم در تفسير خود وصفار در بصائر وكلينى در كافى ومحمد بن العباس ابن ماهيار در تفسير خود وشيخ طوسي در مجالس رضوان اللّه عليهم به سندهاى معتبر از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كردهاند كه : در تفسير قول حق تعالى وَلَقَدْ وَصَّلْنا لَهُمُ الْقَوْلَ يعنى امامي بعد از امام ديگر « 1 » . واين تأويل چند احتمال دارد : أول آنكه : مراد آن باشد كه « پيوند كرديم براي مردم قول را » يعنى بيان حق وتبليغ احكام حق وشرايع را به نصب كردن امامي بعد از امامي . دوم آنكه : مراد آن باشد كه « پيوند كرديم براي مردم قول را » يعنى قائل شدن به امامت امامي بعد از امامي تا روز قيامت . سوم آنكه : اشاره باشد به آيهء كريمه كه خدا در هنگام ارادهء خلق آدم به ملائكة خطاب كرد كه إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً « 2 » يعنى اين وعدهء خليفه در زمين قرار دادن مخصوص زمان آدم نيست بلكه متّصل است تا روز قيامت وهيچ زماني بدون خليفه نمىباشد . ووجه أول اظهر است ، وبر هر تقدير شايد تأويل بطن آيهء شريفه باشد ومنافاة با ظاهر آية كه مفسّران گفتهاند نداشته باشد ، واللّه يعلم . ودر بصائر الدرجات از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده است در تأويل آيهء وَمِمَّنْ خَلَقْنا أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ وَبِهِ يَعْدِلُونَ « 3 » كه ظاهر لفظش آن است كه : « از آن جماعت كه ما خلق كردهايم گروهى هستند كه هدايت مىنمايند مردم را به حق ، وبه آن عدالت مىكنند » ، حضرت فرمود كه : مراد از اين گروه امامان بر حقّند « 4 » ، وتفسير اين آية بعد از
--> ( 1 ) . تفسير قمى 2 / 141 ؛ بصائر الدرجات 515 ؛ كافى 1 / 415 ، وروايت در آن از أبى الحسن عليه السّلام نقل شده است ؛ تأويل الآيات الظاهرة 1 / 420 ؛ امالى شيخ طوسي 294 . ( 2 ) . سورهء بقره : 30 . ( 3 ) . سورهء أعراف : 181 . ( 4 ) . بصائر الدرجات 36 ؛ تفسير عياشى 2 / 42 .